Glokom tedavisinde temel amaç görme siniri hasarının ilerlemesini durdurmaktır. Bu amaçla ilk öncelik, göz tansiyonunun düşürülmesidir. Göz tansiyonu, göz damlaları ile, lazer ile ya da glokom ameliyatları ile düşürülebilir.
Çoğu hastada bir ya da iki damla göz tansiyonunu düşürmede yeterli olur ancak önemli olan bu düşüşün sinirdeki hasarı durdurmaya yeterli olup olmadığının düzenli OCT ve görme alanı testleri ile takip edilmesidir. Sadece sayısal düşüşü gösteren göz tansiyonu ölçümleri yeterli değildir.
İki den fazla damlaya ihtiyaç gösteren hastalarda, lazerle yapılan bazı yöntemler ve yeterli olmadığı durumlarda glokom ameliyatları göz tansiyonunu düşürerek, görme sinirinin korunmasını sağlar. Buradaki önemli nokta eğer sinir hasarı ilerliyor ise vakit kaybetmeden ameliyat kararı verip uygulamaktır.
Aksi takdirde sinir hücrelerinin çoğu öldüğünde ameliyat yapmanın bir anlamı kalmamakta ve körlük kaçınılmaz olmaktadır. Prof. Dr. Ahmet Akman glokomun hem ilaçla hem de cerrahi tedavisi konusunda uzmanlaşmıştır.
Video: Prof. Dr. Ahmet AkmanGlokom Tehlikeli Mi?Tüm Videolar
Göz tansiyonunu düşürmek için ilk kullanılan yöntem ilaçlardır. Temelde dört grup göz tansiyonu düşürücü glokom damlası vardır. Bunlar bazen tek şişede bir ilaç, bazen de bir şişede kombine iki ilaç olarak uygulanırlar. Tek ilaçla göz tansiyonu düşürülemezse ikinci, ilaç eklenir. Genel kural, olabildiğince üçüncü damlayı eklememektir ancak bazı hastalarda mecburen üçüncü ilaç eklenir.
Göz tansiyonu ilaçlar ile istendiği kadar düşmezse lazer ile yapılan ALT ve SLT gibi yöntemlerle birkaç yıllığına düşürülebilir. Göz tansiyonunu en iyi düşüren yöntem ise glokom ameliyatlarıdır. Glokom ameliyatları, göz tansiyonunu ilaçlarla düşemeyecek düzeylere kadar düşürülebilir. Çeşitli glokom ameliyatı vardır. Ameliyat gerekip gerekmediği ve hangi ameliyatın uygun olduğu konusu ancak muayene sonrasında cevaplanabilmektedir.
Glokomun tedavisi vardır. Ancak glokomda oluşmuş hasarın geri dönüşü yoktur. Görmenin sinsi hırsızı olarak bilinen glokom, tanı konulduğu andaki durumu korumaya yönelik tedavi edilir. Bu sebeple tanıda geç kalınırsa glokom körlükle sonuçlanır. 50 yaş üstü bireyler her yıl göz muayenesi olarak hem göz tansiyonu ölçtürmeli hem de görme siniri testlerini yaptırmalıdır.
Glokom tedavisi sadece göz tansiyonun düşürülmesi ile değil, görme siniri hasarının durup durmadığının takibi ile yapılır. OCT ve görme alanı testleri bu takibin temelini oluştururlar. Bu testler olmadan ve göz tansiyonu sadece havalı aletle göz tansiyonu ölçülerek glokom takibi ve tedavisi yapılamaz. Sadece havalı aletle göz tansiyonunu ölçen merkezlerde glokom tedavisi yeterli yapılamıyor demektir.
Göz tansiyonu glokom hastalarında ancak mavi ışıklı göze yaklaşan aplanasyon tonometresi ile doğru ölçülebilir. Erken tanısı konulmuş, tecrübeli ve doğru ekipmanları olan bir glokom uzmanın düzenli takibinde olan hastalarda körlük ihtimali yok denecek kadar azdır.
Göz tansiyonun (glokom) tedavisi temelde göziçi basıncı düşürülerek yapılır ancak bazı durumlarda buna ek önlemlerin alınması gerekir. Bu önlemler arasında sistemik hipotansiyonun düzeltilmesi ve göze bazı lazer işlemlerinin yapılması sayılabilir.
Glokom tedavisinin temeli görme siniri hasarının engellenmesi ve oluşmuş hasarın durdurulmasıdır. Bu amaçla bir yandan göziçi basıncı ilaçlarlar, lazer ya da ameliyatla düşürülmeli diğer yandan da bu düşüşün yeterli olup olmadığının anlaşılması amacı ile görme sinirin OCT ve görme alanı testleri ile takip edilmelidir. Tedaviye genellikle göz damlaları ile başlanır ve takiplerde OCT de bozulma izlenmezse ilaçlarla devam edilir. Bozulma izlenirse yeni ilaçlar eklenebilir veya cerrahi gerekebilir. Glokom ameliyatları, glokom uzmanları tarafından yapıldığında çok etkili göziçi basıncı düşüşü sağlayan ameliyatlardır.
Video: Prof. Dr. Ahmet AkmanGlokom TedavisiTüm Videolar
Türkiye'de kullanılan glokom damlaları dört ana grupta toplanır; bazıları tek ilaç, bazıları aynı şişede iki ilacın kombinasyonu şeklinde uygulanır. Tedaviye genellikle tek damlayla başlanır; yeterli düşüş sağlanamazsa ikinci ilaç eklenir. Üçüncü damla mümkün olduğunca kaçınılan ama bazen zorunlu olan bir basamaktır.
Her ilacın yan etkisi vardır — yan etkisi olmayan bir maddeye zaten ilaç denemez. Doktorunuzla prospektüs kaygısı yerine gerçek yan etkileri konuşmak daha sağlıklıdır.
Lazer, glokom tedavisinde sınırlı ama yeri olan bir yöntemdir. SLT ve ALT gibi işlemler göz tansiyonunu birkaç yıllığına düşürebilir, ancak her gözde etkili olmaz ve etkisi zamanla azalabilir. Ancak özellikle SLT son yıllarda çok popüler olmuş, etkili, yan etkisiz çok faydalı bir lazer yöntemidir. Bu nedenle bir çok hastada ilaç öncesi ilk tercih olareakm uygulanması önerilmektedir.
Başka bir lazer türü olan siklodestrüktif lazer uygulamaları ise genellikle başka tedavi seçeneği kalmamış, görmesi zaten bozulmuş gözlerde son çare olarak tercih edilir.
Göz tansiyonunu en etkili ve kalıcı şekilde düşüren yöntem cerrahidir. Trabekülektomi ve Ahmed glokom valfi gibi seton ameliyatları en güçlü basınç düşüşünü sağlar.
Bu ameliyatlar teknik olarak zordur ve başarı, cerrahın deneyimine doğrudan bağlıdır. Bir göz birden fazla kez ameliyat olabilir, ancak tekrarlayan cerrahilerde başarı oranı düşme eğilimindedir. Bu yüzden ilk ameliyatın doğru zamanda, doğru elde yapılması büyük önem taşır — sinir hücrelerinin çoğu öldükten sonra ameliyatın koruyacak bir şey kalmaz.
Prof. Dr. Ahmet Akman, glokom cerrahisi alanında 25 yıldır bilimsel çalışmalar yapamaktadır. Özellikle bu ameliyatların yapılması kadar erken ameliyat sonrası dönemde takibide başarı için çok önemlidir. Hastalarımıza hep söylediğimiz, glokom ameliyatının başarısında ameliyatın %30 ameliyat sonrası takip ve ayarlamalar%70 önemli olduğudur.
Glokomdaki ilaç tedavileri glokom uzmanın planlayacağı şekilde, en az yan etki ile en çok göz tansiyonu düşürücü etkiyi birleştirmek amaçlanarak yapılır. Prof. Dr. Ahmet Akman, Ankara da, glokom tedavisi konusunda tüm ilaç, lazer ve ameliyat yöntemlerini uygulamaktadır.
İlaç seçimi belli prensipler içinde, her hastanın gözündeki problemlere, hasar miktarına, sistemik hastalıklarına göre planlanmalıdır. Burada önemli olan her tedavinin her hastaya uygun olmayacağıdır. Tecrübeli glokom uzmanları her hastanın özelliklerine uygun kişiselleştirilmiş bir tedavi planı oluştururlar.
Glokom hastaların üstüne düşende glokom uzmanın kendisi için planladığı tedaviyi aksatmadan uygulamasıdır. Prof. Dr. Ahmet Akman, glokomdaki tedavi prensiplerini, ilaç ve ameliyat seçeneklerini anlattığı videoları bu linke tıklayarak ulaşılabilirsiniz.
Glokom tedavisinde göz damlaları kullanılır. Bu damlalar çeşitli farklı özelliklere sahip farklı ilaçlar içerirler. Bazı damlalarda aynı anda iki kombine ilaç bulunur. Temelde ülkemizde dört grup glokom ilacı bulunmaktadır.
Glokom uzmanı tedavide hem ilacın etkinliğine, hem de hastada ortaya çıkacak yan etkilere göre karar verir. Her ilacın yan etkileri vardır, yan etkisi olmayan maddelere ilaç denilemez. Hastalar ilaç prospektüslerine takılmadan doktorları ile bu yan etkileri konuşmalıdırlar. Glokom damlalarına ek olarak geçici dönem kullanılan bazı haplar yada serum tedavileri olsa da bunlar ani yükselen göz tansiyonunu birkaç günlüğüne düşürmeye yönelik olup, uzun süreli kullanılacak tedaviler değillerdir.
Göz tansiyonu hafif yüksek olsa da OCT ve görme alanında hasar bulunmayan, risk faktörü az olan hastalar hemen tedaviye başlamak zorunda değildir. Bu grup, OCT progresyon analiziyle 4-6 aylık aralıklarla izlenebilir. Görme sinirinde bozulma tespit edildiği anda ise tedavi (önce ilaç, gerekirse lazer, son çare olarak ameliyat) devreye girer.
Önemli olan tek bir sayı değil, doğru testlerle kişiselleştirilmiş bir takip planı uygulayan bir glokom uzmanının kontrolüdür.
Damla ve lazer tedavisine rağmen görme sinirinde hasar ilerlemeye devam eden hastalarda ameliyat gündeme gelir. Karar, muayene, OCT ve görme alanı sonuçlarının birlikte değerlendirilmesiyle verilir.
Glokom çoğu durumda ömür boyu süren bir hastalıktır, tedavisi de ömür boyu sürer. İlaçların sadece kullanıldıkları gün için göz tansiyonu düşüşü sağlarlar, bu nedenle tedavinin hastaların neredeyse hepsinde ömür boyu devam etmesi gerekir. Katarakt ameliyatı geçici bir dönem göz tansiyonu düşüşü sağlandığı için bazı hastalarda bir dönem ilaç tedavisine ara verilebilir.
Glokom tedavisin de oluşan hasar geri dönüşsüz olduğundan, tedavini doktorun önerileri doğrultusunda aralıksız sürdürülmesi gereklidir. Diğer önemli noktada sadece göziçi basıncı ölçümleri ile değil OCT ve görme alanı testleri ile tedavinin takip edilmesi, hasarın ilerlemediğinden ve tedavinin yeterli olduğundan emin olunmasıdır.
Hayır, ama kontrol altına alınabilir. Glokom, hipertansiyon gibi kronik bir hastalıktır. Erken tanı, doğru tedavi ve düzenli takiple hastaların büyük çoğunluğu ömür boyu görme kaybı yaşamadan devam edebilir. Ancak oluşmuş hasar geri dönmez — bu yüzden erken teşhis Kalıcı görme hasarı oluşmasının önüne geçmekte belirleyicidir
Hayır. Göz damlalarının steril şekilde bitkisel kaynaklardan hazırlanması mümkün değildir, bu iddialar bilimsel değildir. Sağlıklı beslenme, sigara kullanmama ve düzenli yürüyüş genel olarak faydalı olsa da göz tansiyonunu düşüren bir bitkisel tedavi yoktur. Sitikolin takviyesinin sinire olası faydası araştırılıyor ancak kanıtlar henüz sınırlı.
Göz tansiyonun toplum ortalaması 21mmHg nin altındadır. Ancak ölçüm yöntemi, hastanın kornea kalınlığı, geçirdiği göz ameliyatları gibi birçok faktöre bağlı olarak bu değerler değişebilir.
Göz tansiyonu testinde altın standart yani en güvenilir yöntem göze damla damlatılıp sarı boya sürüldükten sonra mavi ışıklı cihazla doktorun ölçüm yaptığı aplanasyon yöntemidir. Havalı göz tansiyonu ölçüm aletleri çok hata yapabildiği için sadece tarama amaçlı kullanılırlar, glokom tanı ve takibinde kullanımları doğru değildir. Aplanasyon yöntemini kullanmayan kliniklerde glokom takibi yeterli yapılmıyor demektir.
Ayrıca diğer önemli nokta göz tansiyonun kaç olduğu ile glokom arasındaki ilişkidir. Bazı glokom tiplerinde göz tansiyonu 10mmHg iken bile körlük oluşurken, bazı hastalarda 25-30mmHg basınçla hasar oluşmamaktadır. Bu nedenle göz tansiyonun kaç olduğu değil o bireyin gözünün ne kadar tansiyona dayanabildiği önemlidir. Bu noktada göz dibi muayenesi, OCT ve görme alanı testleri önem kazanmaktadır. Bu testlerde bozulma varsa kaç olursa olsun o tansiyon o göze fazladır ve düşürülmelidir. Eğer hasar oluşmuyorsa, bu durumda da göz tansiyonu düşürülmeden hasta takip edilebilir ve göz tansiyonu düşürücü ilaçları yan etkilerinde korunmuş olunur.
Görüldüğü gibi önemli olan sayısal tansiyon değerleri değil yapılan testleri doğru değerlendirecek bir glokom uzmanın kontrolü altında kişiselleştirilmiş tedavi planlarını uygulamaktır. Kliniğimizdeki yaklaşım bu prensibe uygundur.
Sadece göz tansiyonu biraz yüksek olup, OCT de ve görme alanında hasar bulunmayan, risk faktörü çok olmayan bireyler, OCT progresyon analizi yöntemi ile 4-6 aylık aralıklarla takip edilebilirler. Bu tür hastalarda göz tansiyonunun düşürülmesi her zaman gerekmeyebilir ancak takip çok önemlidir. Eğer hastanın görme sinirinde bozulma izleniyorsa, OCT ve görme alanı testleri ile bu doğrulanıyorsa göz tansiyonun düşürülmesi tedavinin temelidir. Bu amaçla öncelikle ilaçlar, bazı durumlarda lazer tedavileri ve bunlarla sonuç alınamıyorsa glokom ameliyatları gündeme gelir.
Hayır. Göz tansiyonu ile glokom arasındaki ilişki, çoğu insanın sandığından daha karmaşıktır.
Bazı glokom tiplerinde 10 mmHg gibi düşük bir basınçta bile görme siniri hasarı ve körlük gelişebilir. Bazı hastalar ise 25-30 mmHg gibi yüksek bir basınca yıllarca hiç hasar görmeden dayanabilir.
Yani soru "tansiyonum kaç?" değil, "benim sinirim ne kadar basınca dayanabiliyor?" olmalıdır. Bunu anlamanın tek yolu göz dibi muayenesi, OCT ve görme alanı testleridir. Bu testlerde bozulma varsa, sayı ne olursa olsun o basınç o göz için fazladır ve düşürülmesi gerekir. Bozulma yoksa, tansiyon düşürülmeden de hasta güvenle takip edilebilir — bu da gereksiz ilaç yan etkilerinden korunmak anlamına gelir.
Prof. Dr. Ahmet Akman, glokomun ilaç ve cerrahi tedavisi alanında çalışmalarını sürdüren bir göz hekimidir.
Detaylı bilgi, danışma veya randevu için hemen bizi arayabilirsiniz.
İletişim BilgileriProf. Dr. Ahmet AkmanGöz Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
YORUMLAR
Hakkımda
İletişim